+90 505 043 43 10
Edremit/Balıkesir

Çocuk Diş Hekimliği

ÇOCUKLARDA DİŞ ÇÜRÜĞÜ OLUŞUMU ENGELLENEBİLİR Mİ?

Günümüzde diş çürüğü oluşumunu engelleyebilecek bir aşı veya ilaç henüz geliştirilememiştir. Ancak çocuklara iyi bir fırçalama eğitimi verilerek ve gerekli durumlarda flor uygulaması yapılarak çürük oluşumu engellenebilir. Ayrıca süt dişlerinin çiğneyici yüzeylerine fissür örtücü uygulaması yapılarak çürük gelişmesi muhtemel dişler korumaya alınabilmektedir.

DİŞ YÜZEYLERİNİN FLORLANARAK GÜÇLENDİRİLMESİ
Diş hekimleri belirli dönemlerde renkli ve güzel kokulu flor jellerini dişlerin yüzeylerine uygulayarak çürük gelişimi muhtemel çocukların dişlerini korumaya almaktadır. Flor jelleri dişlerin güçlenip çürüklere karşı daha dirençli olmasını sağlar. Eş zamanlı olarak iyi bir ağız bakımı eğitimi de alan çocuk hastalarda çürük gelişimi azaltılmaktadır. Çocuk hastaların oldukça keyif aldığı bu uygulamalar oldukça kısa sürede etkin bir şekilde yapılabilmektedir. Siz de çocuklarınızı altı aylık dönemlerde kontrole götürerek, gerekli görüldüğünde bu uygulamalardan faydalanabilirsiziniz.

FİSSÜR ÖRTÜCÜLER: DİŞ YÜZEYİNDEKİ GİRİNTİLERİN ÖRTÜLEREK DİŞLERİN ÇÜRÜKLERDEN KORUNMASI
Riski hastalarda dişlerin çiğneme yüzeylerinde fissür olarak adlandırılan girintilerin kapatılmasıyla diş çürüğü oluşumu engellenebilir. Kısa sürede uygulanan bu tedavi çocukları ileride karşılaşacağı diş çürüklerinden korumaktadır.

Fissür Örtücüler Çürük Oluşumunu Nasıl Engeller?
Çocuğunuz ağız bakımını her gün düzenli olarak yapsa da, dişler üzerindeki girintilerde tam olarak temizleme sağlanamamaktadır. Yiyecek artıkları ve bakteriler bu dar alanlara yerleşerek dişi çürük tehlikesi ile tehdit eder. Fissür örtücüler akışkan olduğu için, bu girintilerin en derin noktasına kadar ulaşarak bu bölgeleri tıkar. Böylece bakteriler bu bölgelere ulaşamaz ve çürük oluşumu engellenmiş olur.

Fissür Örtücüler Kimlere ve Hangi Dişlere Uygulanır?
Fissür örtücüler üzerinde fissür denilen girintiler bulunan her dişe uygulanabilir, hiçbir sakıncası yoktur. Bu işlem genellikle 6 yaşından itibaren çıkan kalıcı azı ve küçük azı dişlerine uygulanmaktadır. Çürük gelişimi çocukluk çağında sık ve hızlı olduğu için, fissür örtücülerin daimi dişleri yeni sürmüş çocuklarda uygulanması oldukça faydalıdır.

Fissür Örtücüler Nasıl Uygulanır?
Fissür örtücü uygulaması çabuk ve rahat bir işlemdir. Genellikle diş üzerinde aşındırma yapılmadığı için fissür örtücü uygulaması ağrısızdır ve kısa sürer, sadece bir seansta işlem biter.

Fissür Örtücü Uygulaması Pahalı Mıdır?
Fissür örtücü ücreti dolgu ücretinden daha ucuzdur. Fissür örtücü, dişi çürük oluşumundan koruyacağı için, oldukça ekonomik bir tedavidir.

Fissür Örtücü Ne Kadar Süre Ağızda Kalır?
Fissür örtücüler zamanla aşınabilen maddelerdir. Ancak araştırmalar çok uzun yıllar fissür örtücülerin aşınmadan ağızda kaldıklarını göstermektedir. Çok sert gıdalar ve diş gıcırdatma alışkanlığı, fissür örtücünün çabuk kırılmasına veya düşmesine neden olabilir. Düzenli diş hekimi kontrolleri yapıldığı takdirde, fissür örtücülerde meydana gelen kırılma veya düşmeler zamanında tespit edilir ve gereken yapılır. Fissür örtücü sadece çürük oluşumunu önlemeye yönelik bir uygulamadır. Eğer çocuğunuz ağız bakımına özen göstermiyorsa, fissür örtücü uygulaması da dahil hiçbir yöntem dişlerinde çürük oluşumu önleyemez.

SÜT DİŞLERİNE DOLGU YAPTIRMAK GEREKLİ MİDİR?
Pek çok insan süt dişlerini nasıl olsa değişeceği düşüncesiyle önemsemez. Ancak zannedilenin aksine süt dişleri en az kalıcı dişler kadar önemlidir. Bunu anlamak için süt dişlerinin ne gibi görevleri olduğunu ve eksikliklerinde oluşabilecek sorunları bilmek gerekir.
Çocukların sağlıklı büyüme ve gelişmesi ancak iyi bir biçimde beslenebilmesiyle mümkündür. Süt dişi çürükleri ve erken süt dişi kayıpları çocuğun beslenme kalitesini düşürür.
Çürümüş bir süt dişi nasıl olsa düşecek diye tedavi ettirilmezse alttaki kalıcı diş tomurcuğu zarar görebilir. Süt dişlerindeki yüzeysel diş çürükleri bile temas ettikleri komşu dişleri çürük tehlikesi ile tehdit eder. Ayrıca çürükten kaynaklanan madde kaybı dağimi dişlenmenin düzenini bozarak ortodontik problemlere yol açar. Bu durumda çocuğun ileri yaşlarda ortodontik tedaviye ihtiyacı olabilir.
Çürümüş bir süt dişi eğer düşme zamanı yakın değilse tedavi edilmelidir. Eğer tedavi edilemeyecek kadar çürümüşse çekildikten sonra yer tutucu uygulamasıyla düşme zamanına kadar mevcut yeri muhafaza edilmelidir. Süt dişleri erken çekilirse, yandaki dişler çekim boşluğuna doğru kayacağı için çekim boşluğu alttan gelen daimi dişin yerleşemeyeceği şekilde kapanır ve çapraşıklık meydana gelir.
Çürük dişler ağız kokusuna ve çocuğun çürük dişin bulunduğu tarafla çiğneme yapamamasına yol açar.
Çürük süt dişleri çocuğun ağrı ile erken yaşta tanışmasına ve ileride bazı fobilerinin oluşmasına neden olabilir.
Dolayısıyla süt dişlerindeki çürükler, “nasıl olsa yerine yenileri gelecek” yanılgısına düşmeden tedavi edilmelidir.

BİBERON ÇÜRÜĞÜ NEDİR?
Bebek beslenmesinde en önemli besin olan anne sütü ya da yapay süt ve mamalar doğal olarak şeker içerir. Bunun yanı sıra o dönemde aile için bebeğin gelişimi ön planda olduğu için, daha iyi besleneceği düşüncesi ile sütün veya mamanın içine şeker ya da bal katılır. Gece yatmadan önce bebek, anne sütü veya biberon emerse, süt veya mama ağızda birikerek uzun süre dişlerle temasta kalır. İçeriğindeki şeker nedeni ile bu uzun süreli temas sonucu diş çürüğü için uygun bir ortam oluşmuş olur. Özellikle uyku öncesi beslenme sonrasında bebeğin ağız temizliğine önem verilmelidir. Beslenmeden sonra su içirilmesi uygun olacaktır. Biberon çürüğü oluşumunu engellemek için; Bebeğinizin gece biberonla uyuma alışkanlığını önleyin. Mamanın veya yapay sütün içine bal, şeker gibi tatlandırıcılar katmayın. Ayrıca emziği bala ya da reçele batırarak bebeğe vermeyin. Bebeğinizi besledikten sonra temiz bir tülbentle ağzını temizleyin. Bebek beslendikten sonra su içirin.

ÇOCUKTA İLK DİŞ HEKİMİ MUAYENESİ NE ZAMAN YAPILMALIDIR?
İlk diş hekimi muayenesi çocuğun diş hekimiyle ilk karşılaşması olduğu için hayatında bir basamak teşkil eder. Önceden ilk diş hekimi muayenesinin tüm süt dişleri sürdükten sonra, yani 2.5-3 yaşlarında yapılması gerektiği düşünülüyordu. Ancak yeni literatür bilgilerine göre, çocuklarda çok erken yaşlarda biberon çürüğü görülebildiği için, ilk diş hekimi muayenesinin ortalama 1 yaş civarında yapılmasının daha sonra oluşabilecek sorunları önleyeceği kabul edilmiştir. Bu sayede hem çocukta beyaz önlük fobisi oluşmaz, hem de anne ve babaya çocuğun ağız-diş sağlığı ve beslenmesiyle ilgili faydalı bilgiler verilebilir.

Anne-Babaya Verilebilecek Öğütler:
Çocuk erken yaşlarda diş hekimine getirilmeli, böylece sorunları olmadan diş hekimiyle tanışmalıdır.
Çocuklar diş çürüğü oluşumunun erken dönemlerinde görülebilen sıcak ve soğuk hassasiyeti ve hafif ağrı gibi belirtileri zamanında algılayamazlar. Ancak çok şiddetli diş ağrısı meydana geldiğinde farkına varırlar ki, bu durumda çok geç kalınmış olabilir. Bu nedenle çocukların düzenli olarak diş hekimine götürülerek, çürüklerin erken dönemde tespit edilmesi ve tedavisi sağlanmalıdır.
Diş hekimi ceza amacıyla kullanılmamalıdır.
Çocuk diş hekimine getirilirken rüşvet verilmemelidir.
Diş hekiminin yapacağı işlem için çocuğa daha önceden yapılmayacak diye söz verilmemelidir.
Çocuğun korkusunu yenmesi için onunla alay edilmemelidir.
Anne-baba kendi korkularını çocuğun önünde belli etmemelidir.
Diş hekimine gitmeden birkaç gün önce yapılacak işlemler çocuğa anlatılabilir.

YER TUTUCULAR
Süt dişleri alttan gelen daimi dişlerin baskısıyla köklerinin erimesi sonucu düşer. Fakat bazen süt dişleri bir darbe sonucu veya çürük nedeni ile çekime bağlı olarak erken kaybedilebilir. Süt dişi erken kaybedildiğinde, her iki yanındaki dişler çekim boşluğuna doğru eğilir, karşı çenedeki dişler bu boşluğa doğru uzar.
Böylece süt dişinin erken kaybı neticesinde alttan gelecek sürekli diş için gerekli mesafe kaybedilmiş olur, daimi dişlerde çapraşıklık meydana gelir.
Erken süt dişi kayıplarında, alttan gelen daimi dişin yerini korumak amacıyla yer tutucu olarak adlandırılan apareyler kullanılır. Yer tutucular, komşu dişlerin çekim boşluğuna hareket etmelerini önleyerek sabit kalmalarını sağlar. Böylece daimi dişlerde çapraşıklık meydana gelmesi engellenmiş olur.

DİŞ ÇIKARMA
İlk diş ortalama olarak 7. ayda çıkar. Ancak bazı çocukların dişleri erken bazılarınınki geç sürer. Bunun hiçbir tıbbi önemi yoktur. Dişlerin sürme zamanında kalıtsal faktörlerin etkili olduğu tespit edilmiştir. Süt dişlerinin ortalama sürme zamanları aşağıda görülmektedir.

Dişler Çıkarken Neler Olur?
Diş çıkarma belirtileri dişlerin çıkma zamanından 1-2 ay önce ortaya çıkabilir. Bu belirtiler çocuktan çocuğa değişir. Ancak bebeklerde diş çıkarma sırasında genellikle şu belirtiler görülür.

Salya Akıtma:
Diş çıkarma döneminde bebekte salya akıtma artar. Çenede veya ağız çevresinde salya temasının yarattığı tahrişe bağlı olarak kızarıklık ve çatlaklar görülebilir.

Isırma:
Diş çıkaran bir bebek, eline geçen her şeyi ağzına sokarak dişetlerini rahatlatmaya çalışır.

Ağrı:
Dişin sürmesi esnasında oluşan baskıya bağlı olarak dişetinde kızarıklık gelişir. Bu durum bazı bebeklerde ağrı ve huzursuzluğa neden olabilir. Bunların yanı sıra bebekte beslenmeyi reddetme, uykusuzluk, ishal ve ateş gibi belirtiler görülebilir.

Diş çıkarma belirtilerini azaltmak için;
Bebeğe çiğneyebileceği soğuk şeyler verebilirsiniz. Bunun amacı dişetindeki basıncı rahatlatmaktır. Bebeğe dişlerini kaşıyabileceği şeyler verilebilir. Soğuk yiyecek ve içecekler oda ısısındakilere göre bebeğinizin daha çok ilgisini çekecektir. Bu uygulamalar yeterli gelmiyorsa doktorunuza danışarak uygun bir ilaç kullanabilirsiniz.

ÇOCUKLARDA DİŞ YARALANMALARI
Çocuklarda dişlerin zarar gördüğü kazalarda zaman kaybetmeden müdahalede bulunulmalıdır. Doğru tanı konması çok önemlidir. Bunun için hekiminiz size, kazanın ne zaman ve nerede olduğunu, darbenin ne taraftan geldiğini, kaza sonrası baygınlık, kusma, hafıza kaybı vb. olup olmadığını soracaktır. Verilen bilgiler doğrultusunda en doğru tedavi uygulanabilecektir. Çocuklardaki diş yaralanmaları, bazen kalıcı dişin tamamıyla yuvasından ayrılmasına sebep olabilir.
Bu durumda çıkan diş ile birlikte acilen diş hekiminize gitmelisiniz. Bu esnada diş, bir bardak sütün içinde, eğer süt mevcut değilse, temiz bir su içinde muhafaza edilmelidir.

BEBEKLERDE AĞIZ BAKIMI
Bebeklerin, en azından ilk dört ay anne sütü ile beslenmeleri ağız çevresindeki yumuşak doku ve kas fonksiyonlarının normal gelişimini sağlayacaktır. Anne sütünün yetersiz olduğu durumlarda fizyolojik başlıklı (damaklı, kesik uçlu) biberon kullanımı gerekir.
Bebekler 1 yaşından itibaren bardak ve kaşıkla beslenmeye alıştırılmalıdır.
Biberonla beslenme en fazla 2 yaşına kadar devam edebilir. Parmak emme yalancı emzik kullanma gibi alışkanlıklara 2 – 2,5 yaşına kadar izin verilebilir. Eğer parmak emme alışkanlığı mevcutsa, bunun sebebi araştırılarak 3 – 6 yaş arasında bu alışkanlık mutlaka giderilmelidir.
Solunum problemleri, çene gelişmesi üzerine olumsuz etki eder. Burundan değil de, sadece ağızdan soluma durumu mevcutsa (bu durum uykuda daha iyi anlaşılır) muhakkak kulak burun boğaz uzmanına danışılmalıdır.

ÇOCUKLARDA DİŞ FIRÇALAMA YAŞI
Bebek 6-8 aylıkken, (yani ilk dişler ağızda göründüğünde) temizleme işlemi başlamalıdır. Sabah kahvaltısı sonrası ve gece yatmadan önce dişleri (en azından çiğneme yüzeylerini) temiz bir tülbent ya da gazlı bezi ıslatarak silmek, temizlemek yerinde olur.
Diş fırçası kullanımına ise çocuğun arka dişlerinin çıkmasından sonra (ortalama 2,5 – 3 yaşında ) başlanması uygundur.
Okul öncesi çocuklarda diş fırçalama için bir teknik uygulatmak çok zordur. Bu yaşlarda önemli olan, çocuğa diş fırçalama alışkanlığı kazandırmaktır. Çocuklar diş fırçalarken çoğu zaman dişlerin görünen ya da kolay ulaşılan yüzlerini fırçalar. Oysa çürüklerin önlenmesi için dişlerin ara yüzleri ve çiğneyici yüzeylerini çok daha iyi temizlemek gerekir. Bu nedenle fırçalamadan sonra anne-babanın kontrol etmesi yerinde olur.

Çocuklar İçin Nasıl Bir Diş Fırçası Seçilmeli?
Çocuğun ağız büyüklüğüne uygun, yumuşak ve naylon kıllardan üretilmiş diş fırçaları kullanılmalıdır. Sert fırçalar dişleri aşındıracağı için kullanımı uygun değildir. Eskimiş bir süpürgeyle süpürme işlemi nasıl yapılamazsa, eski bir fırçayla da dişler fırçalanamaz. Fırça kılları aşınır aşınmaz (Ortalama 6 ay) mutlaka değiştirilmelidir.